bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan alanya escort antalya escort eskişehir escort mersin escort alanya escort
Zübeyir BOZTEMİR
  23-05-2020 01:09:00

"COVID 19 SÜRECİNİN, İŞ HUKUKU VE ÇALIŞMA HAYATI ÜZERİNE ETKİLERİ"

COVID 19 SÜRECİNİN İŞ HUKUKU VE ÇALIŞMA HAYATI ÜZERİNE ETKİLERİ HAKKINADA YÜZEYSEL BİR ÇALIŞMA VE MERHABA.

Merhaba, bundan böyle, hem köşe yazılarımla, hem de "Avukata Sor" başlıklı soru-cevap yazılarımla siz değerli #YamanEkspres okuyucularıyla birlikte olacağım.

İlk yazımızı, çokça yöneltilen sorulara genel bir çerçeve çizmek adına yaşanan salgın sürecine ve bu süreçten etkilenen işçi ve işverenlerin hukuksal durumlarına ayırmayı uygun gördüm

31.12.2019 tarihinde Çin’in  Wuhan şehrinde görülen COVID-19 (yeni tip koronavirüs) hadisesi tüm dünyaya yayılmış halen de salgınla mücadele devam etmektedir. Salgın ülkemiz dahil bütün ülkelerin  iş hukukunu ve iş sözleşmelerini de etkilemiştir. Esasında salgın sürecinin iş hukuk üzerindeki etkisi  çok geniş olup, bir yazı ile izah etmek tam anlamıyla mümkün değildir.  İlerleyen günlerde benzer yazılar ile konuyu toparlamaya çalışacağız. 

Ülkemizde ilk vakanın 11/03/2020 tarihinde görülmesiyle birlikte merkezi otorite tarafından çalışma hayatını etkileyen bir çok tedbir alınmaya başlanmıştır. Başta kuaförler, cafe, kahvehane, lokanta, restoranlar, tüm eğlence mekanları, alışveriş merkezleri vb. yerler iç işleri bakanlığının ilgili genelgesiyle geçici süreliğine kapatılmıştır. Yine bir çok iş yeri hastalığın etkisiyle iş yapamaz hale gelmiş ya bir süreliğine iş yerleri kapatılmış veya dönüşümlü veya yarı zamanlı çalışmalarını devam ettirmişlerdir. İşte tüm bu sorunlar birer iş hukuku problemini gündeme getirmektedir.

Pandemi süreci sadece işçi açısından değil, işveren açısından da değerlendirilmesi gereken bir süreçtir. Her ne kadar hükümet tarafından salgını önlemek amacıyla  alınan tedbirler nedeniyle en çok mağdur olan kesimin işçi sınıfı olduğu açık ise de,  alınan tedbirlerden etkilenen esnaf ve orta ölçekli işletmelerin de mağduriyetlerinin gözden kaçırılmaması gerektiğini düşünmekteyiz.

Öncelikle, COVID-19 (yeni tip koronavirüs) pandemisinin hukuki tanımının yapılması gerekmektedir. Hastalığın ülkemizde yayılmasından itibaren salgın ile ilgili yapılan değerlendirme, salgının mücbir sebep olduğu yönündedir. Bizce de bu yaklaşım yerinde olup, hiç bir şahsın, işletmenin veya kurumunda etkisi olmadan ortaya çıkan ön görülemez hadise ile ilgili hukuksal olarak başka bir değerlendirme yapmanın yanlış olacağı kanısındayız.

Mücbir sebep hukuk sistemimizde bir çok kanunda düzenlenmiştir. Ancak konumuz gereği Türk Borçlar Kanunu ve İŞ Kanununda düzenlendiği şekliyle bir değerlendirme yapılacaktır.

Yukarıda da belirtiğim gibi salgının yayılmasıyla birlikte kamu otoritesi tarafından bir çok iş kolunda faaliyet gösteren işletmeler geçici süre ile kapanmış/kapatılmıştır. Bir çok iş yeri de salgın nedeniyle alınan önlemler etkisiyle iş yapamaz hale gelmiştir. Medyada bir çok habere konu olduğu gibi bir çok iş veren de salgını fırsat bilerek bazı işçilerin işine son vermiş veya ücretsiz izne çıkarmak gibi yol ve yöntemlere başvurmuşlardır.

Faaliyetlerine geçici süre ile son veren işletmelerde, işçi ve işveren sözleşmeyi fesih hakkı bakımından değerlendirmek yapmak gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu bize göre Türk Borçlar Kanununun özel bir hali olup, esas olarak işveren karşısında işçiyi koruyan bir sistematiğe sahiptir. Türk Borçlar kanunda mücbir sebep İfa İmkansızlığı başlığı altında 136 ve devamı maddelerde düzenlenmiştir. Borçlar kanun sözleşmenin her iki tarafını eşit gören bir sistematiğe sahiptir. Dolayısıyla mücbir sebep gibi taraflardan kaynaklanmayan ifa imkansızlığı ortaya çıktığında edimini yerine getiremeyen taraf sözleşmeyi feshetme hakkına sahiptir. İş sözleşmelerinin konu olduğu ifa imkansızlığı durumunda ise taraflardan biri sözleşmeyi doğrundan fesih değil, sözleşmeyi feshetme hakkı doğar. Tam da bu noktada borçlar kanunundaki ifa imkansızlığı ile İş kanunundan doğan ifa imkansızlığı bir birinden ayrılmaktadır. Bu ayrılığın nedeni ise iş hayatında devamlılık sağlayarak tarafların mağduriyetinin önlenmesine yöneliktir. iş sözleşmesi de her ne kadar karşılıklı borç doğran bir sözleşme türü olsa da, 4857 sayılı İş Kanunu işçiyi koruyan hükümler yoğunluktadır. Bu neden iş kanunu işçi lehine kanun koyucu tarafından kabul edilmiştir.

İş kanununda, işin taraflardan kaynaklanmayan bir neden dolayı ifa imkansızlığının ortaya çıkma durumu taraflara iş sözleşmesi haklı fesih hakkı doğurmaktadır. İşçicinin zorlayıcı sebeple haklı fesih hakkı İş Kanunu 24/III fıkrasında; Zorlayıcı Sebep başlığı altında "İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı" şeklinde düzenlenmiştir. İşveren açısından ise İş kanunu 25/III fıkrasında aynı ifade ile kanunda yer bulmuştur.

Ancak önemle belirtmek gerekir haklı nedenle fesih hakkının doğması, sözleşmenin feshi ile aynı değildir. Zorlayıcı sebep kavramı işin bir hafta süre ile durmasını gerektiren istisnai durumların ortaya çıkması durumunda gündeme gelebilir.  Zorlayıcı sebep sadece bir iş yeri için oluşacağı gibi, salgın hastalık gibi tüm ülkeyi etkileyen bir durum için de ortaya çıkabilir. Dolayısıyla tarafların fesih hakkını kullanmasının, her somut olay için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

Taraflara fesih hakkının doğması demek, bu hakkın da sınırsızca ve istenildiği şekilde kullanılacağı anlamına gelmemektedir. Hiç bir mevzuat kötü niyet ve dürüstlük kuralına aykırı olan sözleşme fesihlerini korumaz. Örneğin uzaktan çalışma, evde çalışma imkanı sağlanan bir içinin salgın hastalık sebebine dayanarak iş sözleşmesi feshetmesini kanunun koruması mümkün değildir. İşçinin asıl sebebi başka olup, görünüşte ise her hangi bir zorlayıcı sebebi gösterip sözleşmeyi feshetmesini mutlaka yargının değerlendirmesi gerekmektedir. Yukarıda hakkın kötüye kullanılması ile ilgili yapılan tüm tespitlerinin benzerleri iş verenler için yapılabilir.

Zorlayıcı sebebin varlığı durumunda  İş kanunu 24/III. maddesinde belirtilen bir haftalık süre boyunca iş yeri kapatılabilir. Bir haftalık süre geçtikten sonra iş sözleşmesi askıda kalacak, yine iş görme ve ücret ödeme gibi edimlerde askıda olacaktır. Hem işçinin hem de iş verenin askı süresince edimleri karşılıklı olarak yerine getirilmeyecektir. Ancak askı sürecinden önceki bir haftalık süre boyunca hakedilen ücretin yarısı işveren tarafından ödenecektir. Askı hali işçinin kıdem tazminatını talep ederek sözleşmeyi feshetme hakkının kullanana kadar devam edecektir. Yine işveren açısından askı hali İş Kanunu 24/III maddesinde belirtiği gibi işçinin yasal hakları ödenerek sözleşme fesih hakkı kullanılabilecektir. 

Dikkate alınması gereken  husus ise, devlet tarafından gerçekleştirilen tasarruflar nedeniyle Covit 19 ve benzere salgın, deprem, sel, savaş, sıkı yöntem gibi, işçi ve işverenin kusurundan kaynaklanmayan sözleşme fesihlerinin dikkatli ve çok yönlü değerlendirmesi gerekmektedir.

İlerleyen aşamalarda salgından kaynaklanan sözleşme fesihlerinde devletin de sorumluluğunun tartışılacağı kuvvetle muhtemeldir. COVİD 19 salgını dünyada yeni bir salgın olup, belki de tarih boyunca dünyayı bütün olarak etkileyen ender mücbir sebeplerdendir. Dolayısıyla bu güne kadar yapılan tüm hukuki değerlendirmeler olağan dönemde yürürlükte olan hukuka göre yapılmıştır. Salgın dolayısıyla yeni hukuk süreçlerinin gelişeceği, Yüksek mahkemelerce yeni içtihatlar oluşturulacağı su götürmez bir gerçektir. Dolayısıyla yapılan her değerlendirmenin temkinli yapılması gerektiği kanaatindeyiz.

"Avukata Sor" başlığıyla açtığımız ve sorularınızı yöneltebileceğiniz mail adresimiz, avukatasor@yamanekspres.com 'dur.

Bu vesileyle, Ramazan Bayramınızı da en içten dileklerimle kutluyorum. Mutlu Bayramlar.!

  • Bu yazı 616 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum

  YAZARIN DİĞER YAZILARI

PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 14 9 3 2 25 10 29 +15
2 Beşiktaş 14 9 4 1 29 19 28 +10
3 Alanyaspor 15 8 4 3 24 12 27 +12
4 Gaziantep FK 14 7 1 6 27 16 27 +11
5 Fenerbahçe 14 8 4 2 27 20 26 +7
6 Hatayspor 14 7 4 3 20 16 24 +4
7 Fatih Karagümrük 14 5 3 6 23 17 21 +6
8 Yeni Malatyaspor 14 5 4 5 18 17 20 +1
9 Trabzonspor 15 5 5 5 16 19 20 -3
10 Konyaspor 14 5 5 4 18 14 19 +4
11 Göztepe 15 4 4 7 21 18 19 +3
12 Çaykur Rizespor 14 5 5 4 20 22 19 -2
13 Kasımpaşa 15 5 6 4 18 23 19 -5
14 Sivasspor 14 4 5 5 13 16 17 -3
15 Antalyaspor 15 4 6 5 15 24 17 -9
16 Başakşehir FK 14 4 6 4 21 24 16 -3
17 Gençlerbirliği 14 4 7 3 14 23 15 -9
18 MKE Ankaragücü 14 3 8 3 16 22 12 -6
19 Denizlispor 14 3 8 3 14 24 12 -10
20 BB Erzurumspor 15 3 9 3 15 28 12 -13
21 Kayserispor 14 2 8 4 9 19 10 -10
Takım O G M B A Y P AV
1 Altay 16 10 4 2 30 14 32 +16
2 Giresunspor 16 9 2 5 22 13 32 +9
3 Samsunspor 16 8 2 6 22 15 30 +7
4 Tuzlaspor 16 9 4 3 27 21 30 +6
5 Adana Demirspor 16 8 4 4 27 16 28 +11
6 İstanbulspor 15 8 3 4 27 16 28 +11
7 Ankara Keçiörengücü 16 8 4 4 22 12 28 +10
8 Altınordu 16 8 5 3 22 22 27 0
9 Bursaspor 16 7 6 3 30 27 24 +3
10 Bandırmaspor 16 6 7 3 20 19 21 +1
11 Ümraniyespor 16 4 7 5 16 25 17 -9
12 Boluspor 16 4 8 4 16 20 16 -4
13 Menemenspor 16 3 6 7 16 23 16 -7
14 Adanaspor 14 4 7 3 20 20 15 0
15 Balıkesirspor 15 4 8 3 16 23 15 -7
16 Akhisarspor 15 3 8 4 12 22 13 -10
17 Ankaraspor 15 2 10 3 9 24 9 -15
18 Eskişehirspor 16 0 10 6 10 32 3 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 17 13 2 2 42 14 41 +28
2 Van Spor 18 11 3 4 30 16 37 +14
3 Turgutluspor 18 12 6 0 22 25 36 -3
4 Sakaryaspor 16 9 3 4 26 15 31 +11
5 Kırşehir Belediyespor 18 8 4 6 23 15 30 +8
6 Serik Belediyespor 17 7 3 7 27 19 28 +8
7 Bodrumspor 18 7 6 5 40 29 26 +11
8 Sivas Belediyespor 18 6 4 8 31 22 26 +9
9 Kırklarelispor 17 6 3 8 19 12 26 +7
10 Pazarspor 16 8 6 2 27 24 26 +3
11 Karacabey Belediyespor 18 7 7 4 22 19 25 +3
12 Tarsus İdman Yurdu 16 6 5 5 25 18 23 +7
13 Etimesgut Belediyespor 18 6 7 5 17 19 23 -2
14 1922 Konyaspor 18 5 9 4 22 20 19 +2
15 Pendikspor 17 5 11 1 23 24 16 -1
16 Kastamonuspor 16 4 8 4 16 25 16 -9
17 Mamak FK 17 4 9 4 18 41 16 -23
18 Elazığspor 18 5 10 3 24 35 15 -11
19 Bayburt Özel İdare Spor 15 3 10 2 10 25 11 -15
20 Kardemir Karabükspor 18 0 16 2 6 53 1 -47
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 15 11 2 2 33 10 35 +23
2 Diyarbekirspor 15 10 2 3 21 10 33 +11
3 Yeşilyurt Belediyespor 15 8 5 2 22 11 26 +11
4 Ofspor 14 7 3 4 22 16 25 +6
5 Arnavutköy Belediye 14 7 4 3 19 13 24 +6
6 Edirnespor 15 6 5 4 21 20 22 +1
7 Fatsa Belediyespor 15 6 5 4 14 15 22 -1
8 Belediye Derincespor 15 5 4 6 18 14 21 +4
9 1877 Alemdağspor 15 5 6 4 21 26 19 -5
10 Nevşehir Belediyespor 15 5 7 3 18 16 18 +2
11 Artvin Hopaspor 15 5 8 2 20 31 17 -11
12 Payasspor 15 4 7 4 19 21 16 -2
13 Çankaya FK 15 5 9 1 13 26 16 -13
14 Kızılcabölükspor 15 3 7 5 16 22 14 -6
15 Antalya Kemerspor 15 2 8 5 14 28 11 -14
16 Manisaspor 15 1 8 6 10 22 9 -12
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/01/2021 BB Erzurumspor vs Gaziantep FK
 02/01/2021 Sivasspor vs Denizlispor
 02/01/2021 Alanyaspor vs Başakşehir FK
 02/01/2021 MKE Ankaragücü vs Yeni Malatyaspor
 02/01/2021 Galatasaray vs Antalyaspor
 02/01/2021 Hatayspor vs Konyaspor
 03/01/2021 Çaykur Rizespor vs Gençlerbirliği
 03/01/2021 Fatih Karagümrük vs Trabzonspor
 03/01/2021 Kayserispor vs Beşiktaş
 04/01/2021 Kasımpaşa vs Fenerbahçe
 06/01/2021 Beşiktaş - Çaykur Rizespor Beşiktaş ligde evindeki son 5 maçını kazandı  Beşiktaş kazanır
 06/01/2021 Antalyaspor - Fatih Karagümrük Fatih Karagümrük ligde deplasmandaki son 7 maçında hiç kazanamadı  Antalyaspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/01/2021 Ankara Keçiörengücü vs Bursaspor
 02/01/2021 Ümraniyespor vs Akhisarspor
 02/01/2021 Altınordu vs Balıkesirspor
 03/01/2021 Bandırmaspor vs Altay
 03/01/2021 Giresunspor vs Tuzlaspor
 03/01/2021 İstanbulspor vs Ankaraspor
 03/01/2021 Samsunspor vs Adanaspor
 04/01/2021 Eskişehirspor vs Boluspor
 04/01/2021 Adana Demirspor vs Menemenspor
 04/01/2021 Adana Demirspor - Menemenspor Menemenspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Adana Demirspor yenilmez
 07/01/2021 Ankaraspor - Adanaspor Ankaraspor ligde evindeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Adanaspor yenilmez
 07/01/2021 İstanbulspor - Balıkesirspor İstanbulspor ligde evindeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  İstanbulspor yenilmez
 07/01/2021 İstanbulspor - Balıkesirspor Balıkesirspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  İstanbulspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/01/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Tarsus İdman Yurdu
 02/01/2021 Kastamonuspor vs Eyüpspor
 03/01/2021 Mamak FK vs Pazarspor
 06/01/2021 Bodrumspor vs Turgutluspor
 06/01/2021 Karacabey Belediyespor vs Etimesgut Belediyespor
 06/01/2021 Kırklarelispor vs Tarsus İdman Yurdu
 06/01/2021 Kırşehir Belediyespor vs Kardemir Karabükspor
 06/01/2021 Mamak FK vs Serik Belediyespor
 06/01/2021 Pazarspor vs 1922 Konyaspor
 06/01/2021 Pendikspor vs Bayburt Özel İdare Spor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/01/2021 Arnavutköy Belediye vs Ofspor
 28/01/2021 Antalya Kemerspor vs 1877 Alemdağspor
 28/01/2021 Belediye Derincespor vs Arnavutköy Belediye
 28/01/2021 Çankaya FK vs Kızılcabölükspor
 28/01/2021 Diyarbekirspor vs Manisaspor
 28/01/2021 Edirnespor vs Artvin Hopaspor
 28/01/2021 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
 28/01/2021 Ofspor vs 1928 Bucaspor
HABER ARŞİVİ
Henüz anket oluşturulmamış.
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
YUKARI